Samopomoc fotograficzna - podstawowe funkcje Twojego aparatu

cover 2

Fotografii uczymy się najszybciej poprzez…fotografowanie. Poprzez ćwiczenie, eksperymentowanie i myślenie nad tym, jakie chcielibyśmy zrobić kolejne zdjęcie. By jednak droga do rozwijania umiejętności była prostsza i mniej wyboista, warto posiłkować się wiedzą: książkami, filmami i poradnikami (takimi jak choćby ten). Dlaczego? By dowiedzieć się, na co może pozwolić nam nasz sprzęt i co możemy uzyskać robiąc zdjęcia w danych okolicznościach. Aby się zainspirować i docenić piękno fotografii zrobionych przez inne osoby. I by mieć od czego zacząć, gdyż fotografia jest dziedziną przeogromną.

DO MERITUM, OD PODSTAW

Czym jest fotografia? Podam encyklopedyczną, być może nudną definicję, posiłkując się Wikipedią:

„Fotografia (gr. φωςphōs, D. phōtós – światło; gráphō – piszę, graphein – rysować, pisać; rysowanie za pomocą światła) – zbiór wielu różnych technik, których celem jest zarejestrowanie trwałego, pojedynczego obrazu za pomocą światła”.

Rysowanie światłem. Właśnie – to jest sedno: zapis światła.

Aparat „widzi” świat inaczej niż ludzie, bo widzi tylko światło – obraz. Jest różnica pomiędzy postrzeganiem a widzeniem. Aparat „widzi” i rejestruje tylko światło. Człowiek znacznie więcej postrzega w danym momencie niż tylko sam obraz. Aparat rejestruje lub rysuje świat na materiale światłoczułym – kiedyś kliszy fotograficznej, a dziś także na matrycy światłoczułej.  A człowiek rejestruje wrażenia i obrazy w pamięci. Jest to ważne rozróżnienie, gdyż musisz nauczyć się dostrzegać to, co może zobaczyć aparat – czyli światło. Barwy, cienie, kontrasty, obraz.

AUTOMATYKA

Dziś, gdy mamy tak bardzo rozwiniętą automatykę, że praktycznie wszystkie aparaty mogą robić zdjęcia za nas. Prawie…bo automatyka aparatu pracuje, by zrobić zdjęcia średnie – poprawnie naświetlone, do tego nie zawsze trafnie. Czasami się myli. Łatwo zaobserwujesz to na kolejnych fotografiach. Co jednak ważniejsze: automatyka nie stworzy za nas kompozycji. Nie zrealizuje naszego zamysłu bez naszego udziału. Po to zresztą są ustawienia, które możemy zmieniać:

KOREKTA EKSPOZYCJI

Pierwsza rzecz, którą potrafi też większość aplikacji fotograficznych na telefony. Służy do określenia czy chcemy aby zdjęcie było jaśniejsze czy ciemniejsze. A dokładniej, nakazać aparatowi tak dopasować ustawienia automatyczne by przechwycić więcej lub mniej światła. Przez to efekt końcowy właśnie będzie taki: jaśniej lub ciemniej.

BALANS BIELI – WHITE BALANCE (WB)

Ludzkie oko bardzo sprawnie dostosowuje się do barw otaczającego światła, by jak najwierniej widzieć kolory. Nie zwracamy być może na to uwagi, ale barwa światła w południe różni się znacznie od światła rano czy wieczorem. W dzień pochmurny lub słoneczny, ośnieżony, deszczowy, etc. Domyślnie aparat ma podobne ustawienie jak ludzkie oko: automatyczny – czyli będzie starał się „widzieć” wszystko w sposób zbliżony do ludzkiego oka. Bywa jednak że się myli. W większości przypadków mamy też predefiniowane ustawienia balansu bieli: np. światło słoneczne, cień, pochmurny dzień, żarówka itd. Jeśli przy ustawieniu balansu bieli na światło dzienne, zrobisz zdjęcie w pomieszczeniu oświetlonym zwykłymi żarówkami, fotografia będzie miała bardziej pomarańczowy odcień. Część aparatów będzie miała też ustawienie ręczne – w którym należy wskazać obiekt, który np. jest na pewno biały – jak kartka papieru. Wtedy przy danej barwie światła aparat dostosuje balans bieli.

CZUŁOŚĆ – WSPÓŁCZYNNIK ISO

Podobnie jak ludzkie oko, tak samo klisza oraz matryca światłoczuła aparatu potrafią „widzieć” przy dobrym i słabym świetle, regulując czułość. Im niższy numer ISO (np. 100), tym mniejsza czułość, im wyższy numer, tym większa. Aparat oraz telefon ma domyślnie ustawioną automatyczną regulację ISO.

Tym ustawieniem możemy regulować czy zdjęcie będzie jaśniejsze czy ciemniejsze. Są jednak ograniczenia. Znasz to uczucie gdy budzisz się w nocy, włączasz światło i niemal ślepniesz? To dlatego, że nasz wzrok ustawił bardzo wysoką czułość. Podobnie jest z ISO aparatu. Wysoki współczynnik ISO nie nadaje się do robienia zdjęć przy mocnym świetle, gdyż jest wtedy za jasno. I odwrotnie – niskie ISO może spowodować, że aparat ma za mało światła, gdy jest ciemniej. Tak samo jak ludzki wzrok, przy wysokim ISO tracimy stopniowo zdolność do widzenia detali. W aparatach pojawia się też tzw. szum, gdy używamy wysokiego ISO. Są to niepożądane zniekształcenia, które zmniejszają ilość detali i przekłamują kolory. Poniższe zdjęcie pokazuje jakie niepożądane efekty może przynieść wysoka czułość.

Warto pamiętać: dla ładnych, żywych kolorów i dużej liczby detali potrzebujemy dużej ilości światła i niewysokiego ISO. W warunkach gdy mamy niewiele światła, przełączamy na wyższe ISO lub zostawiamy ustawienie automatyczne by dostosował je aparat.

OSTROŚĆ

Praktycznie wszystkie telefony i aparaty pozwalają Ci zdecydować o skupieniu ostrości na określonym obiekcie. Przykład: robisz komuś zdjęcie i chcesz, by ostra była jego twarz, a nie to, co znajduje się za nim. Aparaty oraz telefony mają różne sposoby na wskazanie celownika ostrości, najczęściej jest to kwadratowy nawias, w którego środku znajduje się to, na czym chcemy skupić ostrość. Spróbuj umyślnie skupiać ostrość na różnych elementach kompozycji – jakie efekty to przyniesie? Poniżej zdjęcie pokazujące jakie efekty przynosi zmiana punktu skupienia ostrości obrazu.


GŁÓWNE USTAWIENIA NA POKRĘTLE APARATU

Większość aparatów będzie miała pokrętła oznaczone w sposób podobny jak powyższe.

Są to ustawienia dla dedykowanych funkcji. Można dostrzec na pokrętłach, że są one pomyślane dla portretów w dzień, w nocy, dla fotografii krajobrazu, itd. Bardzo rzadko ich używałem podczas uczenia się swojego aparatu, gdyż chciałem mieć wpływ na to, jak będzie wyglądało zdjęcie. Nie oznacza jednak, że tych ustawień należy unikać. Warto je wypróbować, tak jak i ja teraz eksperymentuję, bo są też elementem urządzenia. Mogą przynieść ciekawe efekty.

USTAWIENIA AUTOMATYCZNE

  • Ustawienia półautomatyczne: apertura (przesłona) oraz migawka
  • PRIORYTETY APERTURY (przesłony) A LUB Av NA POKRĘTLE

Apertura lub przesłona, to otwór przez który wpada światło do aparatu zanim trafi na matrycę. Regulujemy wielkość tego otworu i oznaczamy go symbolem F: np F 2.8. To ustawienie znajdziesz jednak dopiero w lustrzankach i niektórych aparatach kompaktowych. Telefony mają w większości stałą aperturę.

Za co ona odpowiada? Regulujemy nią ilość wpadającego światła. Większy otwór, to niższy numer F, a mniejszy odwrotnie (bardzo intuicyjnie). Ważniejszą jednak funkcją jest sterowanie poprzez to głębią ostrości. Jak to działa? Spójrz na zdjęcia poniżej. Pierwsze zdjęcie zrobiono z przesłoną F 2.8, drugie z przesłoną F 8. Poprzez stopniowe zmniejszenie otworu – apertury, zwiększa się stopniowo głębia ostrości: czyli ostre staje to, co jest oddalone od punktu naszego skupiania ostrości, gdy zwiększamy aperturę.

 

 

Jeżeli więc chcemy rozmazać tło za czymś, co fotografujemy ustawiamy małą aperturę i ustawiamy ostrość na tym co chcemy sfotografować. Zwróć uwagę na odległość od obiektu, na którym skupiamy ostrość aparatu. Tzn., jeśli z niską aperturą zrobimy zdjęcie komuś, kto stoi blisko nas, a tło będzie dosyć oddalone, wtedy efekt rozmycia będzie duży. Jeżeli to, co stoi za obiektem, na którym skupiamy ostrość będzie bliżej, będzie mniej rozmyty.

Ważna jest przy tym też długość ogniskowej obiektywu, albo też przybliżenie, z jakim robić będziemy zdjęcie. Duża ogniskowa (duży zoom) ułatwia rozmycie tła za fotografowanym obiektem. Jednak zasada odległości obiektu od tła też ma tu zastosowanie.

Ustawiając priorytet apertury, aparat automatycznie dopasuje migawkę (patrz niżej).

 

PRIORYTET MIGAWKI (CZASU OTWARCIA MIGAWKI) – S LUB Tv NA POKRĘTLE

Ta funkcja decyduje jak długo światło będzie padało na matrycę w naszym aparacie. Decyduje więc o długości ekspozycji. Dłuższy czas, więcej światła, jaśniejsze zdjęcie. I odwrotnie. Ale – z drugiej strony im dłuższy czas ekspozycji, tym większe ryzyko że zdjęcie wyjdzie rozmazane, gdyż w czasie robienia zdjęcia, mimo że są to ułamki sekundy, możemy poruszyć aparatem lub fotografowany obiekt się przesunął w tym czasie. W aparacie migawka widoczne jest jako czas np 1/100 – co oznacza że ekspozycja trwać będzie 0,01 sekundy. Ale może też być np 10 – czyli 10 sekund, lub 1/1000, czyli 0,001 sekundy. Jest też bardzo dużo ustawień pośrednich. Przestawiając pokrętło w aparacie na priorytet migawki decydujemy właśnie o tym. Dlaczego to ważne? Jeżeli chcemy np. uchwycić kogoś jak biegnie, w ruchu, ustawiamy pokrętło na priorytet migawki i np na 1/400. Z drugiej strony, zdjęcia gwiazd potrzebują dłuższego czasu ekspozycji, gdyż potrzebują więcej światła… Spójrz na zdjęcia, które pokazują różnice poszczególnych czasów otwarcia migawki. Pierwsze zdjęcie jest z szybszą migawką, drugie z dłuższym czasem otwarcia a trzecie z najdłuższym czasem otwarcia)

Ustawiając priorytet migawki aparat automatycznie dopasowuje aperturę (patrz wyżej)

  • USTAWIENIA RĘCZNE – MANUAL „M” NA POKRĘTLE 

Tutaj to my decydujemy ręcznie o ustawieniach apertury i migawki. Możemy też w każdej chwili zdecydować o pozostałych wymienionych wyżej ustawieniach, jednak najważniejsze w tym trybie są ręczne ustawienia właśnie apertury i czasu otwarcia migawki.

INNE RZECZY, KTÓRE MAJĄ WPŁYW NA ZDJĘCIA

  • Ogniskowa obiektywu – lub inaczej długość obiektywu.

Opisywana jest w milimetrach, czyli np 50 mm.

Bez wchodzenia w detale techniczne, ogniskowa (lub prościej – zoom) odpowiada za zbliżenie oraz o tym, jak dużo na raz – szeroko i wysoko może zobaczyć aparat. Istotne jest też to, że obiektywy z dużą ogniskową znacznie łatwiej rozmazują tło za fotografowanym obiektem:

How camera lenses work.

Telefony mają stałą ogniskową około 28-35 mm, czyli widzą szeroko.

Ludzkie oko ma ogniskową bardzo podobną do obiektywu 50 mm. Dlatego też portrety zrobione obiektywem z taką ogniskową wyglądają naturalnie. Robiąc odpowiedni zoom możesz przejść do takiej ogniskowej.

Ciekawym efektem jest to, że duże ogniskowe przybliżają obraz inaczej niż fizycznie zbliżamy się do fotografowanych obiektów. W ten sposób robione są zdjęcia ogromnego słońca, na tle którego np przechadzają się żyrafy. I znów napiszę: sprawdź jaki to daje efekt!

 

Plik w jakim zapisujemy zdjęcie: jpg, tiff, raw, nef

Jeśli możesz to wybrać, rób zdjęcia w RAW (lub innym bezstratnym formacie – np nef w nikonach)

Jeśli zależy Tobie na jakości, a nie tylko na szybkim zrobieniu i przesłaniu zdjęcia dalej, postaraj się by aparat robił zdjęcia w RAW. Niektóre telefony komórkowe też mają tę opcję. Dlaczego to ważne? Bo zapis RAW jest zapisem surowych danych z matrycy. To dopiero z tych danych powstaje plik np JPG, który można wyświetlić na ekranie i który jest najczęściej stosowanym plikiem graficznym w internecie. Plik RAW pozwala na znacznie większą późniejszą manipulację kolorami, światłem i innymi elementami zdjęcia, niż plik JPG, który obcina część danych. Jeżeli nie mamy pliku RAW do dyspozycji, ale mamy np TIFF, to ten też jest lepszą alternatywą od JPG.

Plik RAW to taka nieobrobiona klisza fotograficzna, z którą potem można zrobić bardzo wiele w ciemni.  Dziś mamy specjalne programy do obrabiania plików RAW.

Poniżej 2 zdjęcia, nieobrobiony plik RAW z lewej oraz „podratowany” z prawej. Na pliku JPG znacznie trudniej osiągnąć takie efekty. Użyty został do tego Lightroom Adobe

SAMOWYZWALACZ

Służy do zrobienia zdjęcia po określonym czasie od wciśnięcia spustu. Do czego się przydaje? Najczęściej, gdy chcemy zrobić sobie autoportret. Ale też np., gdy mamy niewiele światła i nie chcemy aby zdjęcie wyszło rozmazane. Możemy aparat postawić na statywie lub na czymś innym w miarę stabilnym i ustawić samowyzwalacz, dzięki któremu zniwelujemy maleńkie drgnięcie aparatu, które mimowolnie powstaje przy wciskaniu spustu.

  • Obszar pomiaru

To także istotny element, który występuje też w niektórych telefonach komórkowych. Aparat wybiera określony obszar na matrycy: mały punkt na środku, całą matrycę lub inne pośrednie elementy, którego używa aby zdecydować o parametrach naświetlania. Dlaczego to istotne i jak to działa? Różne obszary zdjęcia mogą być mniej lub bardziej oświetlone – jaśniejsze lub ciemniejsze. Automatyka stara się uśrednić oświetlenie, które widzi. Załóżmy, że robisz zdjęcie kilku osobom jednocześnie i jedna osoba będzie miała na sobie świetliście białą sukienkę. Wybierzesz punktowy pomiar, wskażesz punkt pomiaru na sukienkę i przez to może się okazać że zdjęcie jest niedoświetlone – ciemne. Dlaczego? Gdyż aparat widzi sukienkę jako coś bardzo jasnego i przez to, że mierzy światło w tym małym punkcie, zignorował rzeczy dookoła. Może to się stać także w przypadku dużego obszaru pomiaru. Spójrz jeszcze raz na zdjęcia narciarza powyżej. Na pierwszym zdjęciu aparat uwzględnił śnieg jako główny obszar pomiaru. Nawet gdyby ustawienie pomiaru było na całą matrycę, przez to że jest to tak wielka jasna plama, narciarz jest niedoświetlony. Drugie zdjęcie obrazuje co się stanie, gdy nakażemy pomiar punktowy – narciarza. Drugie zdjęcie w tym wypadku symuluje to ustawienie a możliwe jest to właśnie dzięki zapisowi w pliku RAW.

  • Flesz – lampa błyskowa.

Gdy mamy mało światła, zawsze można je stworzyć – przy pomocy lampy błyskowej. Np. w nocy, gdy nie widzimy nic, a chcemy zrobić zdjęcie. Takie zdjęcia jednak wyglądają dość nieatrakcyjnie, gdyż światło zdaje się być „płaskie”.

Dodatkowym zastosowaniem lampy jest doświetlenie obiektu – np. gdy robimy komuś portret na tle zachodzącego słońca – twarz może być wtedy niedoświetlona. Można wtedy użyć lampy błyskowej, ustawionej na bardzo małą moc, by wypełnić światłem twarz fotografowanej osoby. W takim wypadku jest to bardzo przydatne.

KILKA PORAD DLA LUBIĄCYCH ROBIĆ ZDJĘCIA TELEFONEM

Pierwszą rzeczą jaką możesz zrobić jest instalacja dobrej aplikacji do robienia zdjęć (np. open camera). Powinna ona mieć przynajmniej możliwość korekcji ekspozycji (o tym dalej). Nie wszystkie stockowe aplikacje aparatu to mają. Chyba że Twój telefon już ma dobrą aplikację stockową – iphone, samsung galaxy S, itp. flagowe telefony.

Utrzymuj obiektyw w czystości!

Zmień ustawienia jakości zdjęć na maksymalne – czyli maksymalna wielkość i maksymalna jakość pliku lub zapis w RAW w najwyższej jakości.

Miej zapas miejsca na karcie pamięci lub w telefonie by móc robić zdjęcia.

Ustaw sobie bardzo szybki dostęp do aplikacji aparatu, by nie trzeba jej było szukać.

Traktuj go również jako aparat, nawet jeśli jest dość słaby, szanuj go jako narzędzie.

Wyłącz automatycznego flesza

Rób zdjęcia pod różnymi kątami, z różnych perspektyw. Nie masz zoomu, ale masz nogi! Używaj ich zamiast niego.

(zdjęcie robione aparatem fotograficznym w telefonie)

Na koniec: co więc możesz teraz zrobić?

Ćwicz fotografowanie poprzez używanie funkcji aparatu. Pomyśl, czemu lub komu chcesz zrobić zdjęcie? Spójrz na elementy sterujące wymienione wyżej, albo wydrukuj ten tekst i weź go wraz z aparatem, by móc do niego zerkać od czasu do czasu. Przyjrzyj się zrobionym zdjęciom. Co można w nich poprawić? Co się w nich Tobie podoba? Co możesz zmienić w ustawieniach, aby zbliżyć się do Twojego zamysłu?

Tak samo możesz podchodzić do fotografii innych osób. Przypatruj się im i zadawaj sobie pytania: jak one zostały zrobione? Co Ci się w nich podoba, co możesz z nich wyciągnąć dla Siebie?

Powodzenia!

fotografii na potrzeby artykułu użyczyli: Maciej Gąsiorowski, Paweł Piersa

 

Wielkie dzięki Maćkowi za rady techniczne i Inie za cierpliwość – autor

3 I like it
0 I don't like it
Visit Us On FacebookVisit Us On TwitterVisit Us On InstagramVisit Us On Pinterest